“Castelao na arte europea” premiado na Gala do Libro Galego

Castelao en el arte europeo

No ano 2015 anunciei a próxima edición do libro Castelao en el arte europeo, así, en castelán, en tradución do filólogo Alejandro Rodríguez Gómez, porque a Castelao haino que dar a coñecer fóra de Galicia. E editámolo, ou mellor, fixemos unha pequena edición para a campaña de presentación; pero a editoria crebou e a tirada quedou reducida a aqueles poucos exemplares iniciais. Non puiden dalo a coñecer fóra de Galicia, nin tampouco dentro. E tres anos despois, en Ferrol naceu unha pequena editorial con moitos azos –de aí o nome Editorial Garañón– e quixo presentarse editando a versión galega do meu libro, a orixinal, co título Castelao na arte europea. O director, Pedro Blanco Llano, amigo de hai máis de corenta anos, sabe todo o que se pode saber de libros, de aí que o meu sexa perfecto en todos os aspectos. No ano 2018 presentámolo na Real Academia Galega, na Academia de Belas Artes, en feiras e librerías, e a acollida foi espléndida. Tiña que ser porque non é un libro máis sobre o Castelao artista. A diferencia con calquera outro, mesmo co Castelao artista, de Luis Seoane, está en que o meu é un libro de debuxante a debuxante, á altura do panel; ollando de moi preto, mesmo dende a propia experiencia, o seu traballo artístico. E tamén de humorista a humorista, entrando nas claves do seu humor literario e no dos pés das súas viñetas.

¿Por que quixen facer este libro? Porque Castelao foi un debuxante e un humorista extraordinario, un mestre a quen estudar en todas e cada unha das súas facetas: caricaturista, humorista gráfico e ilustrador, no senso máis amplo do termo. Eu analicei a súa obra viñeta a viñeta, imaxe a imaxe, cando o caso o requeriu.

Refírome ao Álbum Nós, aos Álbumes de guerra, aos Debuxos de negros, aos Debuxos de cegos. E dixen o que penso, aínda que as miñas conclusións non sexan compartidas por outros estudosos. Considero que o eloxio esaxerado e a crítica inxusta son igualmente negativos, e Castelao recibiu uns e outras. Este é un libro á marxe de sectarismos e de beaterías, que o noso artista non necesita, porque nada importa que algúns debuxos non me parezan afortunados. Castelao é, co conxunto da súa obra baixo o brazo, un dos grandes humoristas gráficos europeos; e, malia a gravísima cegueira que padecía cando elaborou os álbumes de guerra, un dos mellores ilustradores de calquera confrontación bélica.

O libro ten moitas páxinas porque tratar do humor esixiume teorizar, unha vez máis, sobre os distintos xéneros: comicidade, sátira e humorismo. E porque escribín varios capítulos para explicar como un mozo de Rianxo chegou a ser “el más europeo de los dibujantes españoles”, en opinión de José Francés, o prestixioso crítico dos anos 20 e 30.

Hai outra razón –a máis importante- para escribir e publicar este libro. O Castelao teórico da arte, autor da estupenda conferencia “Humorismo. Dibuxo humorístico. Caricatura”, bebeu en fontes alleas; e o debuxante humorista e creador de estampas de guerra inspirouse noutros viñetistas e ilustradores. Facémolo todos, fixérono Velázquez e Goya; pero eu quixen saír ao paso de posíbeis acusadores de plaxio, que de todo hai no antigaleguismo. Neste libro aporto información descoñecida e sorprendente e coido que axudo a descubrir o Castelao humorista e artista máis auténtico.

Así o entenderon tamén os membros do xurado dos Premios da Gala do Libro, que o pasado día 11 o premiaron no apartado de “Difusión Cultural”. Alégrome por min, que levei este libro na cabeza case 50 anos; alégrome por Castelao, que vai ser máis e mellor coñecido; e alégrome pola Editorial Garañón, que apostou moi forte por esta obra. Sen dúbida todas as obras finalistas merecían o premio, pero esta miña tamén.

¿Te gustó este artículo? Compártelo

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Deixa un comentario

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.