Puntadas sen fío: De chulos e chulerías

Puntadas sen fío: De chulos e chulerías por Siro
Puntadas sen fío: De chulos e chulerías por Siro

Na divertida comedia La venganza de don Mendo, o cabaleiro négase a aceptar o colar que a amada lle ofrece para saldar unha débeda de xogo, e dille: -Y me anulo y me atribulo/ y mi horror no disimulo,/ pues aunque el nombre te asombre/ quien obra así tiene un nombre,/ y ese nombre es el de… chulo.

Si, chulo é o macarra noxento; pero tamén o gracioso de sainetes, zarzuelas e chotis; e da vida madrileña a comezos do século XX, como aquel Paco “el seguro”, que por un módico prezo preñaba, no primeiro encontro, ás criadas de servir que querían ascender socialmente a amas de cría.

Mesmo hai chulos heroes, dos que o Cid Campeador é claro exemplo. No tenso diálogo co rei, no Romance do desterro, vese que nel a chulería é orgullo e dignidade:

-Te destierro de mis tierras,/ te destierro por dos años.
 -Si vos me desterráis por dos,/ yo me destierro por cuatro.

Chulo fachendoso, camorrista e talentoso foi Quevedo; e amortizou con cárcere e pobreza as súas chulerías. A derradeira, xa moribundo, estivo na resposta ao amigo que lle aconsellaba deixar cartos para pagar os músicos do enterro: -La música páguela quien la oyere. E morreu.

Chulo por estética foi Valle Inclán. “La muerte –dicía- hai que verla venir de frente y aceptarla”. García-Sabell preguntoulle como lle gustaría morrer, e respondeu: –Hombre, es de cajón: ¡Fusilado!

Case o consegue, que morreu en xaneiro de 1936, en Compostela, e en agosto xa exercían con saña os fusiladores.

Chulo pollo pera era José Antonio Primo de Rivera; pero o gran chulo do falanxismo, chulo delirante, foi o ideólogo Ernesto Giménez Caballero, que exaltou a chulería como categoría hispánica; e como chulos describiu os españois: “Somos raceadores, donjuanes, magníficos garañones varoniles de pueblos”.

Do falanxismo franquista viña Adolfo Suárez, chulo seductor, o meu chulo favorito: Das súas chulerías escollo dúas: cando, sen deixar de surrir, lles virou o pulso ao xeneral Miláns del Boch, chulo marcial; e ao presidente Giscard d´Estaigne, chulo elitista.

A antítese é Donald Trump, chulo matón e ególatra. Varios equipos de sicólogos norteamericanos deron a coñecer estudos –nalgún participou Mary Trump, sobriña súa, sicóloga tamén- que Trump ten todos os riscos do Trastorno da Personalidade Narcisista; de aí que se crea superior, especial e único; e careza de empatía para identificarse cos sentimentos e as necesidades do próximo. O que non explica a sicoloxía é por que Trump é un histrión, unha caricatura de si mesmo, un boneco de guiñol.  

Casualidade ou non, en poses e acenos faciais é cuspidiño a Mussolini, “o maior chulo de Europa”, en opinión de Hemingway, que o coñeceu e o cualificou tamén de ridículo. Casualidade ou non, Mussolini acadou o goberno de Italia coa marcha de miles de camisas negras sobre Roma e Trump quixo conservar a presidencia dos EEUU coa marcha dos seus indignados sobre o Capitolio. Logo, arrepiado polas consecuencias, trocou a chulería en covardía e arremeteu contra eles.

Mentres escribo entérome de que a Cámara de Representantes aprobou xuzgalo por incitación á insurrección e de que a súa popularidade baixou entre os republicanos un 40%. Dúas boas novas nun ano que empezou con cara fea.

¿Te gustó este artículo? Compártelo

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Deixa un comentario

Este sitio emprega Akismet para reducir o spam. Aprende como se procesan os datos dos teus comentarios.

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información. ACEPTAR

Aviso de cookies