Puntadas sen fío: Azaña en caricatura

Puntadas sen fío: Azaña en caricatura por Siro
Puntadas sen fío: Azaña en caricatura por Siro

A Biblioteca Nacional inaugurou o 18 de Nadal a exposición Azaña: intelectual y estadista. A los 80 años de su fallecimiento en el exilio, que ficará aberta ata o 4 de abril. Hai, ademais, conferencias e mesas redondas para analizar a dimensión política e humana de quen foi un dos principais promotores da Segunda República; xefe do primeiro Goberno e último presidente. Toda a programación ten interese, pero boto en falta algunha intervención sobre un tema nunca tratado: Azaña visto polos caricaturistas.

Ningún político foi tan admirado e tan odiado como Manuel Azaña. Ningún protagonizou tantas viñetas nun tempo en que debuxantes excelentes enriquecían as publicacións de esquerda e de dereita, republicanas e monárquicas. Os seguidores viron nel o home de Estado capaz de facer as reformas que España necesitaba para saír do atraso económico e cultural, e un extraordinario orador; de aí que aos seus mitins acudisen miles de persoas que pagaban a entrada para financiar as campañas electorais de Acción Republicana, o seu pequeno partido.

Os inimigos acusárono de romper a unidade de España e do Exército, de perseguir a Igrexa e de estar ao servizo da Unión Soviética para facer a revolución bolchevique. Politicamente era a encarnación da antipatria; moralmente un asasino, corrupto, soberbio e rencoroso; físicamente un monstruo. E así o representaron os ilustradores de Gracia y Justicia,o máis importante semanario satírico.

Porén, sospeito que a estrela da publicación, o caricaturista Areuger, autor de todas as portadas, respectaba a Azaña, porque é difícil atopar nas máis de duascentas caricaturas que lle fixo -todas extraordinarias-, algunha verdadeiramente aldraxante; e abondan as que poden entenderse como recoñecemento da súa valía: Azaña é Deus no altar da República, entre cirios e incienso; “El Rey del foc”, incombustible e refractario ás labaradas dos conservadores e nacionalistas; o domador dos xabaríns do Congreso, que non conseguen facelo pasar polo aro da revolución. Hai un debuxo que, nunha publicación de extrema dereita como Gracia y Justicia, non sei interpretar. Azaña, vestido co uniforme nazi, óllase no espello que reflicte a imaxe de Hitler, e comenta: -¡Caray, qué lástima lo del bigotito! Porque si no fuera por eso y que éste, como más joven, tiene todo el porvenir por delante, estaría yo clavado. E unha voz lonxana pregunta: ¿Máaaas….?

Non hai dúbida; Areuger é o gran caricaturista de Azaña e se o político non fose tan desabrido, valoraría o seu traballo. Os dous coñeceron a gloria, un como artista, outro como mandatario; e a anguria no horror da Guerra Civil. Días depois de se producir o Alzamento, Areuger apareceu morto, sen sinais de violencia, no sótano do xornal El Debate, onde se ocultara por temor aos milicianos republicanos. O 6 de febreiro de 1939, Azaña empezaba o exilio en Francia, onde morrería o 5 de novembro de 1949. Hoxe Areuger está completamente esquecido e Azaña case, case; pero as iniciativas para recuperar a figura do político deberían contar coas viñetas do debuxante, que poñerían luz sobre calquera cuestión e aforrarían horas de lectura.

¿Te gustó este artículo? Compártelo

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on pinterest
Pinterest
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Deixa un comentario

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información. ACEPTAR

Aviso de cookies