José María Cao Luaces, un galego patriarca da caricatura arxentina

Siro López
Siro López

O pasado día 4 empezou en Compostela a itinerancia por varias cidades galegas da mostra de debuxos de José María Cao Luaces (1862-1918), galego de Santa María de Cervo, que a consellería de Cultura montou coa colaboración do Club de Prensa de Ferrol.

A exposición consta de corenta paneis, de gran formato, e presenta traballos de distintas épocas deste gran debuxante, que debería ser o creador do humor gráfico e da caricatura galegos, pero marchou con vintecinco anos a Bos Aires, onde os propios colegas –de distintas nacionalidades e moitos de gran talento- o recoñeceron como “o patriarca da caricatura arxentina”.

Eu descubrín a Cao hai corenta anos nun opúsculo publicado por Luís Seoane. A biografía era mínima e as reproducións en grises, pero, aínda así, sentinme interesado por el e pola súa obra, que me foron sorprendendo gratísimamente en cada descubrimento que facía en distintas publicacións. Nos anos oitenta púxenme en contacto cunha importante librería de lance bonaerense, que posuía numerosos orixinais do xornal Don Quijote, da última década do século XIX, dirixido polo anarquista español Eduardo Sojo, e no que tivera especial protagonismo José María Cao. Merqueinos todos e ademais de pagalos caros tiven que facelo en dólares a través dun banco dos Estados Unidos; pero foi unha magnífica inversión porque alí estaban moitas reproducións litográficas das extraordinarias caricaturas políticas de Cao, entre 1891 e 1894, na súa etapa revolucionaria. En 1894 Don Quijote pechou por orde do presidente da República, o que dá idea da importancia que acadara a publicación, dirixida nos dous últimos anos por Cao, mentres Sojo tentaba repetir o éxito en Madrid con outra publicación que chamou tamén Don Quijote.

Leer más

Xosé María Cao no Museo do Humor de Fene

Xosé María Cao
Xosé María Cao

Hai moitos anos que admiro a Xosé María Cao Luaces, o gran debuxante galego que despois dunha amplísima e extraordinaria colaboración en distintas publicacións bonaerenses, a finais do XIX e comezos do XX, foi recoñecido como “patriarca da caricatura arxentina”. Cómpre ter en conta que na Arxentina abondaban os profesionais do humor gráfico, chegados de toda Europa; moitos deles con enorme talento.

De Xosé María Cao tiñamos en Galicia escaso coñecemento. Polos comentarios de Alberto Vilanova, Francisco Lanza e Luís Seoane sabiamos que era de Cervo e emigrara a Bos Aires con 25 anos, que trunfara artísticamente e que como director da revista Caras y Caretas acadara prestixio internacional. E pouco máis.

No ano 1992, despois de adquirir un número importante de publicacións nas que colaborara Xosé María Cao, escribín a biografía máis ampla e documentada ata aquel momento, que a Deputación de Lugo editou no 93, co título O caricaturista Xosé María Cao. Trátase dunha edición coidadísima, digna da categoría do biografado. Despois, a consellería de Educación faría outra máis sinxela para levala aos colexios e bibliotecas de Galicia.

Leer más

Sobre Siro escritor

Escribo porque non sempre “unha imaxe vale por mil palabras” e a plástica non me permite expresar canto desexo. Pero cando fago narrativa escribo como debuxo: aforrando liñas e palabras. O humor é unha constante na miña obra, e non me sinto cómodo fóra dos seus límites. Non son satírico; prefero a comicidade e, moito … Leer más

Ensaio

Empecei a publicar ensaio na revista Grial, nos primeiros anos setenta, estudiando as influencias europeas na obra gráfica de Castelao, e as claves humorísticas na súa producción literaria e de humorista gráfico.  A arte e o humor foron, desde entón, as creación ás que adiquei a miña pescuda. Pensaba que, por ser as miñas actividades profesionais, podería ofrecer unha visión persoal, baseada na experiencia. Non é casualidade que titulase un traballo sobre o caricaturista Xosé María Cao, destinado a unha publicación arxentina, José María Cao a la altura del panel, porque desde aí o vexo eu.

Leer más